ေက်းဇူးေတာ္ရွင္ မိုးကုတ္ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး၏ မူအရ
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ စက္၀ိုင္း လည္ပုံ , ျဖတ္ပုံ, ေဒသနာေတာ္
------လကၤာေဆာင္ပုဒ္------
မူလႏွစ္ၿဖာ၊ သစၥာႏွစ္ခု၊ ေလးလႊာ၊ အဂၤါတစ္ဆယ့္ႏွစ္ပါး၊ တရားကိုယ္မ်ားႏွင့္
သုံးပါးအစပ္၊
ႏွစ္ရပ္မူလ၊ ၀ဋ္ သုံး၀ႏွင့္၊ ကာလသုံးၿဖာ၊ ၿခင္းရာႏွစ္ဆယ္၊ ဤရွစ္ဆယ္ကို။ အလြယ္က်က္မွတ္၊
သိေစအပ္သည္၊ သံသရာမွ လြတ္ေၾကာင္းတည္း။
လကၤာေဆာင္ပုဒ္ အေျဖ
|
၁။ မူလႏွစ္ျဖာ
|
…. ….
|
အ၀ိဇၨာႏွင့္ တဏွာ။ |
|
၂။သစၥာႏွစ္ခု |
…. ….
|
သမုဒယသစၥာ - ဒုကၡသစၥာ။ |
|
၃။ေလးခုအလႊာ
|
…. ….
|
အတိတ္အေၾကာင္းတလႊာ၊ ပစၥဳပၸန္အက်ိဳးတလႊာ။
ပစၥဳပၸန္အေၾကာင္းတလႊာ၊ အနာဂတ္အက်ိဳးတလႊာ။
|
|
၄။အဂၤါတစ္ဆယ့္ႏွစ္ပါး |
…. ….
|
အ၀ိဇၨာ , သခၤါရ , ၀ိညာဏ္, နာမ္ရုပ္ , သဠာယတန ,ဖႆ, ေ၀ဒနာ, တဏွာ, ဥပါဒါန္ , ကမၸဘသ, ဇာတိ
, ဇရာ မရဏ။
|
|
၅။သုံးပါးအစပ္
|
…. ….
|
သခၤါရ ႏွင့္ ၀ိညာဏ္တစပ္ ၊ ေ၀ဒနာႏွင့္ တဏွာတစပ ၊ ကမၼဘ၀ႏွင့္ ဇာတိတစပ္။
|
|
၆။၀ဋ္သုံး၀ႏွင့္
|
…. ….
|
>>ကိေလသ၀ဋ္ (၃)ပါး - အ၀ိဇၨာ , တဏွာ , ဥပါဒါန္
>>ကမၼ၀ဋ္ (၂)ပါး- သခၤါရႏွင့္ ကမၼဘ၀
>>၀ိပါက၀ဋ္ (၈)ပါး-, ၀ိညာဏ္, နာမ္ရုပ္ , သဠာယတန ,ဖႆ, ေ၀ဒနာ, တဏွာ, ဥပါဒါန္ , ကမၸဘသ,
ဇာတိ , ဇရာ, မရဏ (ဥပပၸတၱိဘ၀)
|
|
၇။ကာလသုံးျဖာ |
…. ….
|
>>လြန္ေလျပီးေသာ အတိတ္ကာလ - အ၀ိဇၨာ , သခၤါရ
>>ယခုျဖစ္ဆဲ ပစၥဳပၸန္ ကာလ - ၀ိညာဏ္, နာမ္ရုပ္, >>သဠာယတန ,ဖႆ, ေ၀ဒနာ, တဏွာ, ဥပါဒါန္
, ကမၼဘ၀
>>ေနာင္ျဖစ္လတၱံ႕ အနာဂတ္ကာလ- ဇာတိ , ဇရာမရဏ။
|
|
၈။ျခင္းရာႏွစ္ဆယ္
|
…. ….
|
>>အတိတ္အေၾကာင္းျခင္းရာ ငါးပါး- အ၀ိဇၨာ , သခၤါရ , တဏွာ, ဥပါဒါန္ , ဘ၀
>>ပစၥဳပၸန္အက်ိဳးျခင္းရာငါးပါး - ၀ိညာဏ္, နာမ္ရုပ္, သဠာယတန ,ဖႆ, ေ၀ဒနာ
|
အ၀ိဇၹာႏွင့္ တဏွာ ရင္းခံ၊ ဥပါဒါန္၊ကံေၾကာင့္ရုပ္နာမ္ေပၚအပင္မွမ်ိဳး ၊မ်ိဳးမွအပင္၊ အမွ်င္မၿပတ္၊
ဆက္စပ္သည့္ဟန္၊ ကံေၾကာင့္နာမ္ရုပ္ေၾကာင့္ကံ၊ အဖန္ဖန္ၿဖစ္ၿပန္နည္းအေလွ်ာ္၊ ၿဗဟၼာ-သိၾကားစသည္မ်ားက
ထင္ရွားၿပဳၿပင္၊ စီရင္ဖန္ဆင္း၊ အေၾကာင္းရင္းေၾကာင့္၊ လူနတ္မ်ားစြာ၊ သတၱ၀ါတို႕၊ ၿဖစ္လာရမႈ
မဟုတ္ဟုညဏ္ၿဖင့္ ရႈ၍ေမွ်ာ္။
ခႏၡာ (၅ )ပါး
|
ရုပ္တရား |
၁။ရူပကၡႏၶာ |
... |
ေဖာက္ျပန္တတ္ေသာ သေဘာအစု |
သေဘာအစု |
ျဖစ္-ပ်က္မႈ။ |
|
နာမ္တရား |
၂။ေ၀ဒနကၡႏၶာ |
... |
ခံစားတတ္ေသာ သေဘာအစု |
သေဘာအစု |
ျဖစ္-ပ်က္မႈ။ |
|
|
၃။သညာကၡႏၶာ |
... |
မွတ္သားတတ္ေသာ သေဘာအစု |
သေဘာအစု |
ျဖစ္-ပ်က္မႈ။ |
|
|
၄။သခၤါရကၡႏၶာ |
... |
ျပဳျပင္္တတ္ေသာ သေဘာအစု |
သေဘာအစု |
ျဖစ္-ပ်က္မႈ။ |
|
|
၅။၀ိညာဏကၡႏၶာ |
... |
သိတတ္ေသာ သေဘာအစု |
သေဘာအစု |
ျဖစ္-ပ်က္မႈ။ |
|
|
အာယတနာ(၁၂)ပါး |
|
|
|
အခံဓာတ္(၆)ပါး
|
အတိုက္ဓာတ္(၆)ပါး
|
အပြင့္ဓာတ္(၆)ပါး |
ဓာတ္(၁၈)ပါး
|
၁။မ်က္စိအၾကည္
၂။နားအၾကည္
၃။ႏွာေခါင္းအၾကည္
၄။လွ်ာအၾကည္
၅။ကိုယ္အၾကည္
၆ ၊စိတ္(ဘ၀င္စိတ္) |
၁။အဆင္း
၂။အသံ
၃။အနံ
၄။အရသာ
၅။ေတြ႕ထိစရာ
၆။ၾကံေတြးစရာ |
၁။ၿမင္စိတ္
၂။ၾကားစိတ္
၃။နံစိတ္
၄။စားစိတ္
၅။ယားနာေကာင္းစိတ္
၆။ေတြးေတာစိတ္ |
|
သစၥာ(၄)ပါး |
ဒုကၡသစၥာ
|
ဆင္းရဲၿခင္းအမွန္တရား၊ ၿဖစ္ဒုကၡ-ပ်က္ဒုကၡပိုင္းၿခားသိရမည့္တရား။
|
|
သမုဒယသစၥာ |
ဒုကၡၿဖစ္ေၾကာင္းအမွန္တရား၊(တဏွာ-ေလာဘ)ပယ္ရမည့္တရား။ |
|
နိေရာဓသစၥာ |
ဒုကၡခပ္သိမ္းခ်ဳပ္ၿငိမ္းရာအမွန္(နိဗၺာန္)မ်က္ေမွာက္ၿပဳရမည့္တရာ။ |
|
မဂၢသစၥာ |
ဒုကၡသစၥာ၏ ခ်ဳပ္ေၾကာင္း၊ သမုဒယသစၥာကိုပယ္ေၾကာင္း။
နိေရာဓသစၥာကို မ်က္ေမွာက္ၿပဳေၾကာင္း
အက်င့္အမွန္တရား(မဂၢင္၈ပါး)ပြားမ်ားရမည့္တရား။ |
|
ေလာကီးမဂၢင္(၅)ပါး ရႈညဏ္တရား |
သမၼဒီ႒ိ
|
သမၼာသကၤပၸ
|
|
ပညာမဂၢင္ (၂)ပါး
|
|
သမၼာ၀ါယာမ |
သမၼာသတိ
|
သမၼာသမာဓိ
|
သမာဓိမဂၢင္(၃)ပါး
|
|
ေလာကုတၱရာ မဂၢင္(၈)ပါး
|
သမၼာဒိ႒ိ
|
သမၼာသကၤပၸ
|
|
ပညာမဂၢင္(၂)ပါး
|
သမၼာ၀ါယာမ
|
သမၼာသတိ
|
သမၼာသမာဓိ
|
သမာဓိမဂၢင္(၃)ပါး |
|
သမၼာ၀ါစာ |
သမၼာကမၼႏ ၱ
|
သမၼာအာဇိ၀
|
သီလမဂၢင္(၃)ပါး |
|
စိတၱါႏုပႆနာရႈပြားနည္း
|
၁။ၿမင္စိတ္
|
အၿပင္ဧည္သည္စိတ္(၅)ခု
|
၁။ေလာဘစိတ္ |
အတြင္းဧည္သည္စိတ္(၅)ခု |
|
၂။ၾကားစိတ္ |
၂။ေဒါသစိတ္ |
|
၃။နံစိတ္
|
၃။ေမာဟစိတ္
|
|
၄။စားစိတ္
|
၄။အေလာဘစိတ္ |
|
၅။ယား၊ နာ၊ ေကာင္းစိတ္ |
၅။အေဒါသစိတ္ |
|
|
|
၆။ေတြးေတာစိတ္ |
၁။ေလကိုထုတ္ေသာစိတ္ ရႈပြားပုံရႈနည္းမွာ
|
၂၊ေလကိုသြင္းေသာစိတ္
|
၃။အိမ္သည္စိတ္(၂)ခု
|
အိမ္သည္စိတ္ကို(၂)ခုကို အရင္းခံထား၍ မည္သည့္စိတ္ေပၚေပၚ၊
ေပၚတိုင္းေပၚတိုင္း ၿဖစ္ပ်က္မလြတ္ေအာင္ ရႈရမည္ၿဖစ္ပါသည္။
|
|
|
ေ၀ဒနာႏုပႆနာ ရႈပြားနည္း
စိတ္ႏွင့္ ေ၀ဒနာသည္ ၿဖစ္အတူ ပ်က္အတူသဟဇာတ တရားၿဖစ္သည္။
|
အၿပင္ ဧည့္သည္ ေ၀ဒနာ(၆)ခု
|
၁။ ဥေပကၡာ ေ၀ဒနာသည္
၂။ ဥေပကၡာ ေ၀ဒနာသည္
၃။ ဥေပကၡာ ေ၀ဒနာသည္
၄။ ဥေပကၡာ ေ၀ဒနာသည္
၅။ သုခ ေ၀ဒနာသည္
၆။ ဒုကၡ ေ၀ဒနာသည္
|
မ်က္လုံးမွာ ေပၚသည္။
နားမွာေပၚသည္။
ႏွာေခါင္းမွာေပၚသည္။
လွ်ာမွာ ေပၚသည္။
ကိုယ္ေပၚမွာ ေပၚသည္။
ကုိယ္ေပၚမွာ ေပၚသည္။ |
|
အထက္ပါ ေ၀ဒနာမ်ားကို အၿပင္ဧည့္သည္ (၆)ပါးခု ဟုေခၚသည္။ |
|
အတြင္းဧည့္သည္ ေ၀ဒနာ(၃)ခု
|
၁။ ေသာမႏွႆ ေ၀ဒနာသည္
၂။ ေဒါမနႆ ေ၀ဒနာသည္
၃။ ဥေပကၡာ ေ၀ဒနာသည္ |
စိတ္မွာေပၚသည္။
စိတ္မွာေပၚသည္။
စိတ္မွာေပၚသည္။ |
|
အထက္ပါ ေ၀ဒနာမ်ားကို အတြင္းဧည့္သည္ (၆)ပါးခု ဟုေခၚသည္။ |
အိမ္သည္ ေ၀ဒနာ (၃)ခု
၁။ သားေရး၊ သမီးေရး၊ စီးပြားေရးမွ စ၍အရပ္ရပ္ အဆင္ေၿပေနေသာအခါ (၀င္ေလ-ထြက္ေလကို) ေသာမနႆ
ေ၀ဒနာႏွင့္ ရွဴရႈိက္ေနသည္။
၂။ သားေရး၊ သမီးေရး၊ စီးပြားေရးမွ စ၍အရပ္ရပ္ အဆင္မေၿပေနေသာအခါ (၀င္ေလ-ထြက္ေလကို) ေဒါမနႆ
ေ၀ဒနာႏွင့္ ရွဴရႈိက္ေနသည္။
၃။တစ္ခါတစ္ရံ(၀င္ေလ-ထြက္ေလကို) ေသာမနာႆလည္းမဟုတ္ ၊ ေဒါမနႆလည္း မဟုတ္၊ ဥေပကၡာေ၀ဒနာႏွင့္
အမွတ္မထင္ရွဴရိႈက္ေနသည္။
အထက္ပါေ၀ဒနာမ်ားကို အိမ္သည္ ဟုေခၚသည္။
ေ၀ဒနာႏုပႆနာ ရႈရာ၌ ေပၚသည္ အခ်ိန္၊ ေပၚသည့္ေနရာကို ေစာင့္၍ ရႈရမည္ၿဖစ္သည္။ ေ၀ဒနာသည္
ဒြါရ (၆)ေပါက္၌ အၿမဲၿဖစ္သည္။ မၿဖစ္သည့္အခါ မရွိ၊ ဖႆၿဖစ္တုိင္းေ၀ဒနာၿဖစ္သည္။ ေ၀ဒနာကို
ရႈရာ၌ နာမွ က်င္မွ ေ၀ဒနာမဟုတ္ပါ၊ နာမႈ က်င္မႈ မခံသာသည့္ ေ၀ဒနာရွိသလို ၊ နာမႈ က်င္မႈ
ေပ်ာက္ကင္းၿပီး ခံသာသည့္ ေ၀ဒနာလည္းရွိသည္။ ခံသာသည္လည္း မဟုတ္၊ မခံသာသည္လည္း မဟုတ္၊ အလယ္အလတ္
အမွတ္မဲ့ ခံစားမႈ ၀ဒနာမ်ိဳးလည္းရွိသည္။ စိတ္ႏွင့္ ေ၀ဒနာသည္ သဟဇာတ တရားၿဖစ္၍ စိတ္ၿဖစ္တိုင္း
ေ၀ဒနာၿဖစ္သည္။
ေ၀ဒနာသည္ ေပၚလည္း ေပၚသည္၊ ပ်က္လည္း ပ်က္သည္၊ ေ၀ဒနာႏွင့္ငါ-မေရာေစႏွင့္ ၊ ေ၀ဒနာခြာ၍
အနိစၥ ၿမင္ေအာင္ၿကည့္ ၊ အနိစၥေတြ႕မွ လမ္းမွန္က်မည္။
(ဤကား အက်ဥ္းခ်ဳပ္မွ်သာ ၿဖစ္သည္။)